50 Miliwn o Siaradwyr Cymraeg?

(Diolch i Nigel Felin Bedw am rannu’r stori isod gyda ni…)

Weithiau mae hi’n dda byw mewn byd ffuglennol…

Mae hi wedi bod yn wythnos od iawn: ar ôl gwasgu’r bwtwn ar gyfer y dyfodol gorffennais lan yn yr oes Rufeinig. Roedd hi’n lwcus gallwn gofio sut i ddweud ‘gwydraid o win coch os gwelwch yn dda’ yn Lladin.  Cymerodd dim ond eiliadau i fi chwilio am yr arian go iawn yn yr hen archifau. Ar ôl sgwrs od iawn gyda dyn tenau a doniol o’r enw Maximus, es i yn ôl i’r Tardis a gwasgais y bwtwn ‘gorffennol’, roeddwn yn gobeithio bod rhywun wedi chwarae jôc fach ac wedi cyfnewid y botymau.  Roeddwn eisiau cyrraedd fy nosbarth Cymraeg yn Aberteifi rhywbryd ar ôl 23ain Mawrth 2021. Wrth gwrs roeddwn eisiau osgoi’r pla ‘a ddigwyddodd y flwyddyn flaenorol.

Wel, cyrhaeddais tua hanner awr cyn y dosbarth ac es i i Stiwdio 3 am goffi.  Roedd hi’n anhygoel bod pob person ar y stryd ac yn y caffi yn siarad Cymraeg yn rhugl.  Gwelais arwyddion yn hysbysebu dosbarthiadau Saesneg yn y Castell lle ro’n i’n arfer mynd i ddysgu Cymraeg.  Allwn i ddim deall beth oedd yn digwydd. Penderfynais fynd lawer i’r llyfrgell a darllen yr hen bapurau newyddion.  Wel, stori anhygoel oedd hi… Crëwyd brechlyn gan wyddonwyr Cymru a laddodd yr haint ac ar yr un pryd helpodd bob person i siarad Cymraeg fel siaradwr deallus.  

Roedd hi fel cerdded rownd  pencadlys BBC Cymru. Wrth gwrs iaith y De yw e oherwydd bod y labordy wedi’i leoli ar bwys Ffostrasol.

Ar ôl cyrraedd 50 miliwn siaradwr Cymraeg penderfynodd y prif weinidog greu deddf newydd yn datgan taw Cymraeg yw iaith gyntaf y Deyrnas Unedig.

Dal i fyw mewn gobaith – Nigel

Dyddiadur Ursula – Syrffio yn y Coed!

Dyn ni’n hoffi ceisio pethau newydd i gadw’n heini ond roedd hynny’n wahanol iawn.

Ar ôl Nadolig bwcion ni wyliau bach yn lle anrhegion Nadolig a phen-blwydd.

Rhaid i ni drefnu llawer o bethau  i fynd i ffwrdd.

Aeth ein ci i fferm i aros gyda dynes neis iawn a’i chŵn.

Fel arfer dyn ni’n gofalu am ein ffrind yn Aberporth ond nawr penderfynon ni i fynd i fwrdd am dair noson.

Mae hi’n byw ar ei phen ei hun ac mae dementia ‘da hi. Oedd neb i ofalu amdani felly roedd rhaid i ni ffeindio cartref gofal iddi hi.

Daethon ni o hyd cartref hyfryd iawn ger Hwlffordd a cawson nhw ystafell i’n ffrind.

Roedd popeth yn mynd yn dda ac edrychon ni ymlaen at ein gwyliau bach.

Ac yna, rhagolygon y tywydd!! Roedd storm Ciara yn dod ac dyn ni’n mynd i aros mewn tŷ coeden!

Mae’r tŷ coed rhwng chwe choeden dderw a phedwar metr uwchben y ddaear.

“Dim problem!” meddai’r perchennog felly aethon ni!

Teithion ni yn ofalus o Flaenporth i Gemmaes a chyrraedd am dri o’r gloch.

Roedd ein tŷ coed ger afon fach a roedd twb poeth ‘da ni. Roedd y gwres ar gyfer y tŷ ac ar gyfer y twb poeth yn dod o dân coed. Yn gyntaf rhaid i ni  rannu’r boncyffion – ymarfer corff da iawn!

Roedd y tywydd yn stormus iawn am bedwar deg wyth awr. Roedd y tŷ coed yn syrffio ymysg y coed derw. Roedd yn gyffrous ac ychydig yn frawychus ac yn swnllyd iawn.

Daeth adar a gwiwerod i gael cinio gyda ni a thynnais i lawer o luniau.

Cawson ni siglen rhaff a hamog! Gall oedolion cael hwyl fel plant!

Naethon ni ddim gormod, dim ond darllen, cysgu, bwyta ac ymlacio. Weithiau eisteddon ni yn yr hamog ac edrych  ar y bale coed neu mwynhau y twb poeth.

Mae tridiau a thair noson ddim yn digon hir ond roedd yn wyliau hyfryd  ac ymlaciol a dysgon ni gamp newydd – syrffio yn y coed!

Eisteddfod y Dysgwyr 2020 – Ceredigion / Powys / Sir Gâr

Canolfan y Celfyddydau, Aberystwyth, 27 Mawrth 2020, 6.00yh – 10.00yh

Eleni, a’r Eisteddfod Genedlaethol yn dod “adre” i Geredigion, mae adran Dysgu Cymraeg wedi dod ag Eisteddfod y Dysgwyr adre i Aberystwyth. Mae’r Eisteddfod rhanbarthol hon wedi mynd o nerth i nerth yn y blynyddoedd diwethaf, gyda’r un llynedd yn Aberhonddu yn denu mwy o gystadlaethwyr nag erioed. Aeth dwy ddysgwraig o ardal Aberteifi ymlaen i ennill ym mhrif gystadlaethau i ddysgwyr yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn Llanrwst, ar ôl rhoi min ar eu beiros yn yr Eistseddfod i Ddysgwyr.

Ar y noson bydd gwledd o berfformio a chystadlu ar y llwyfan, mewn naw o gatergoriau gwahanol – gweler y rhaglen am fanylion pellach. Hefyd, bydd arddangosfa o waith celf a chrefft gan ddysgwyr y tri sir, a beirniadaeth ar y cystadlaethau llenyddol.

I gystadlu (pob cystadleuaeth) mae rhaid i chi lenwi’r ffurflen yma a’i hanfon at Meryl Evans cyn 6 Mawrth 2020 neu e-bostio’r manylion isod ati: mee25@aber.ac.uk

Bydd rhagbrofion i’r cystadlaethau llwyfan os bydd llawer yn cystadlu.

Rhaid i’r gwaith celf gyrraedd Canolfan y Celfyddydau, Aberystwyth rhwng 3yp a 4yp ar ddiwrnod yr Eisteddfod, sef 27 Mawrth 2020. 

Tudalen Facebook ar gyfer yr Eisteddfod

Mae copïau printiedig o’r rhaglen yn Nhŷ Cadwgan – gofynnwch i’ch tiwtor.


Aberystwyth Arts Center, 27 March 2020, 6.00pm – 10.00pm

This year, with the National Eisteddfod coming “home” to Ceredigion, the Learn Welsh department has brought its Learners’ Eisteddfod home to Aberystwyth. This regional Eisteddfod has gone from strength to strength in recent years, with last year in Brecon attracting more competitors than ever. Two learners from the Cardigan area went on to win in the main learner competitions at the National Eisteddfod in Llanrwst, after honing their biros at the Learners’ Eisteddfod.

On the evening there will be a feast of performing and competing on stage, in nine different categories – see the program for further details. There will also be an exhibition of art and craft work by learners from the three counties, and adjudication of the literary competitions.

To compete (in all competitions) you must complete the form here and send it to Meryl Evans by 6 March 2020, or email her the details: mee25@aber.ac.uk

We may need to hold a
preliminary round for stage events should there be a large number of contestants.

Artwork must arrive at the Eisteddfod at Aberystwyth Arts Centre between 3.00-4.00pm on 27 March 2020.

Facebook event page for the Eisteddfod.

There are printed copies of the programme in Tŷ Cadwgan – ask your tutor.

Amgueddfa Wlân Genedlaethol

Yr wythnos diwetha, buon ni’n trafod “Sefydliadau Cymru” yn y dosbarth Canolradd yn Aberteifi. Dyma enghraifft o waith cartref gan un o’r stiwdents , Sheila M, sy’n dod o ardal Huddersfield yn wreiddiol. Diolch yn fawr iddi hi am roi caniatâd i fi rannu’r darn yma.

Mae hi rhan o’r Amgueddfa Cymru. Wedi’i lansio fel Amgueddfa Ddiwydiant Gwlân Cymru ym 1976,  ailagorodd ym mis Mawrth 2004 fel yr Amgueddfa Wlân Genedlaethol.  

Ar un adeg, roedd pentref pert Dre-fach Felindre ynghanol harddwch Dyffryn Teifi yn ganolfan lewyrchus i’r diwydiant gwlân ac yn cael ei alw’n ‘Huddersfield Cymru’.

Yn yr Amgueddfa  Wlân Genedlaethol, gallwch chi ddysgu am holl brosesau a thermau y diwydiant gwlân, ac edrych ar yr offer a’r peiriannau oedd yn hanfodol ar gyfer y diwydiant.

Adeiladwyd Cambrian Mills ym 1902 ac  ailadeiladwyd yn 1919 ar ôl tân. Defnyddiwyd peiriannau fel peiriant cribo, yr Olwyn Fawr, Olwyn Ynys Môn,  mulod nyddu, y weindiwr Pirn a gwŷdd Dobcross (ces i fy magu yn agos at Dobcross) gan y felin.

Yn hen ffatri wlân y Cambrian Mills gwnaed crysau a siolau, blancedi a charthenni, a sanau gwlân i ddynion a merched, a’u gwerthwyd i’r ardaloedd cyfagos – a ledled y byd.  Cynhyrchwyd gwlanen ar gyfer gwisgoedd milwrol ar gyfer y Rhyfel Byd Cyntaf.

Daethpwyd â’r  gwlân o’r ardal leol.  Cneifio oedd uchafbwynt cymdeithasol y flwyddyn ar ffermydd Cymru.  Aethpwyd â’r gwlân trwy brosesau yn gynnwys didoli, sgwrio (tan y 1930au y dull mwyaf cyffredin oedd trochi gwlân crai mewn toddiant yn cynnwys un rhan o wrin dynol ac un rhan o ddŵr), lliwio, cribo, nyddu, dirwyn, gwehyddu a gorffenu.

Gwneir nwyddau gwlân ym Melin Teifi yn Nrefach Felindre o hyd a’u gwerthir yn siop yr Amgueddfa ac ar lein.

Dyddiadur Ursula – Arafwch!

Roedd hi’n noson wlyb a stormus ond death llawer o bobl i’r Caffi Emlyn i fwynhau “Woody Allen, Peter Kay a fi” gan Daniel Davies.

Y tro hwn deallais y teitl – cynnydd!!

Dyw fy Nghymraeg ddim yn dda iawn, felly collais bob jôc ond yr un am rygbi!

Siaradodd Daniel yn gyflym iawn ac roedd gen i arwydd ar fy nhalcen “ARAFWCH” ond oedd yn anweledig – wrth gwrs!

Ac yna gwrandawon ni ar farddoniaeth o ddosbarth barddoniaeth Idris Reynolds. Rhaid i fi brynu’r llyfr i ddarllen yn araf.

Roedd hi’n noson ddymunol iawn, gwelais ffrindiau hen a newydd ac dw i’n edrych ymlaen at ginio Nadolig y mis nesaf. Bydd cwis hefyd, llawer o hwyl!

Dyddiadau Ursula – Allan o’i Pharth Cysurus

Cofnod arall gan Ursula, o’r dosbarth yn Aberteifi. Yr wythnos hon, mae hi’n mentro i gyfarfod Cymdeithas Ceredigion, i gael blas ar “Gymraeg go iawn”. A beth yw “comfort zone” yn y Gymraeg, tybed?

Allan o’r parth cysurus – Dewr neu ffôl?

Dydd Gwener diwethaf es i i Gymdeithas Ceredigion yng Nghaffi Emlyn yn Tanygroes.

Edrychais ymlaen at gwrdd â phobl newydd a siarad Cymraeg.

Yn y dechrau prynais docyn am y noson nid am flwyddyn. Roedd y caffi yn llawn o bobl ac roedden nhw i gyd yn siarad Cymraeg. Dim Saesneg o gwbl!


Roedd rhaid i fi wrando’n galed iawn ond doeddwn i ddim yn deall popeth wrth gwrs!

Dw i’n cofio rhai geiriau a brawddegau:

Gwarchod
Dweud y gwir
Blodau sych
Mae rhwybeth yn y cegin
Mari Lwyd
Croeso pawb

Ond ni ddeallais ddigon- gobeithio deall mwy bob mis.

Cyn i fi adael prynais docyn am y flwyddyn gyfan. Dw i’n mynd yn ôl bob mis i ddysgu a gwrando ar Gymraeg go iawn! (hefyd oherwydd y pryd Nadolig)

Eisteddais wrth ymyl dwy fenyw hyfryd iawn. Naethon ni sgwrsio ac dw i’n edrych ymlaen at gwrdd â nhw eto’r mis nesaf.

Gyrrais adref a theimlo’n ddewr iawn, nid yn ffôl!

Dyddiadur Ursula – Taith i Gaerdydd

Cofnod arall gan Ursula, o’r dosbarth yn Aberteifi. Yr wythnos hon, mae hi wedi bod i’r brifddinas…

Aethon ni i Gaerdydd fore Mawrth. Cyn i ni yrru i Gaerdydd aethon ni i Abertawe i gael aciwbigo a chinio hyfryd mewn bwyty Sbaenaidd. Pam aethon ni i Gaerdydd? Wel, aethon ni i gwrdd â Chomisiynydd Pobl Hŷn Cymru yn y Senedd. Cyfarfod am hanner awr wedi saith gyda’r nos, cawsom fwffe braf iawn ac roedd y noson yn ddiddorol iawn.

Heléna Herklots yw’r Comisiynydd ac mae hi’n gweithio’n galed iawn i sicrhau taw Cymru yw’r lle gorau yn y byd i bobl sy’n heneiddio.

Mae Cymru yn ffodus iawn i gael Comisiynydd, hi yw’r wlad gyntaf yn y byd i gael un. Heléna yw’r trydydd un.

Y peth anhygoel yw bod ganddi bobl o wahanol asiantaethau yn gweithio gyda’i gilydd. Mae’r broblem yr un peth i bawb.

Mae hi’n gobeithio dod i Aberteifi yn fuan i gwrdd â phobl yma. Mae gan hen bobl wahanol broblemau yma i Gaerdydd.

Arhoson ni mewn gwesty ar bwys y Senedd a chodi am chwech o’r gloch i gyrraedd y dosbarth Cymraeg cyntaf yn Aberteifi.

Dyddiadur Ursula – Ymwelydd o China

Cofnod arall gan Ursula, o’r dosbarth yn Aberteifi.

Yr haf hwn cawson ni ymwelwyr o bell. Suhua oedd fy myfyriwr bedair blynedd ar bymtheg yn ôl ac roedd hi’n byw gyda ni fel lletywr. Aeth yn ôl i China a chollon ni gysylltiad.

Mae ei merch Fei Fei yn mynd i’r ysgol yn Lloegr nawr ac mae Suhua’n dod i’w gweld yn ystod y gwyliau.

Ym mis Awst llogodd gar a gyrru o Ganolbarth Lloegr i Orllewin Cymru i’m gweld – cawson ni lawer o hwyl a llawer o newyddion i’w cyfnewid.

Mae Fei Fei yn ferch glyfar iawn ac yn siarad tair iaith yn barod.
Gofynnais iddi: “Wyt ti eisiau dysgu ychydig o Gymraeg?”
“Ydw” meddai.
Wel – dechreuon ni gyda rhifau o un i ddeg ond anghofiodd hi wyth a naw. Felly roedd yn rhaid i’w draig Gymraeg fach goch helpu – mae’r ddraig fach hon yn hudol ac yn rhugl mewn Cymraeg!

Cyn iddi fynd adref rhoddais lyfr bach iddi – TEACH YOUR DOG WELSH. Mae hi’n siarad Cymraeg gyda’i chi nawr!

Diolch eto Ursula!

Dyddiadur Ursula

Mae Ursula yn dysgu gyda ni yn Aberteifi – mae hi wedi wneud un flwyddyn o ddosbarthiadau Mynediad hyd yn hyn, ac yn awyddus iawn i ymarfer ei Chymraeg. Dyma (gyda’i chaniatâd, a dim ond tamaid bach o gywiriadau gen i) yw’r darn mae hi wedi anfon ata i yr wythnos diwetha.

Ursula a Myrddin, y ci

Tridiau ym mis Awst

Dydd Mercher:

Aethon ni i Abertawe i gael aciwbigo am hanner awr wedi deg. Cyn i ni fynd i’r gwersyllfa roedd rhaid i ni gael cinio a casglu pethau o gemydd yn Gaerfyrddyn. Cyrhaeddon ni Lanllwnu, ar ôl i ni yrru ar draws yr mynyddoedd, am bedwar o’r gloch a dechreuon ni ein gwyliau byr.

Roedd hi’n oer a bwrw glaw ond doedd dim ots roedden ni mewn pod glampio.

Dydd Iau:

Mae hi’n neis iawn heddi – heulog a twym! Dw i ddim wedi codi tan tua deg o’r gloch- ron i’n cysgu’n hir iawn! Ar ôl i ni gael brecwast es i am dro gyda Myrddin yn y cae – siaradodd â defaid a triodd dal cwningad. Roedd e’n rhy araf.

Dim ffôn, dim teledu a dim cyfrifiadur – amser hapus!!

Dydd Gwener:

Ar ôl i ni gael brecwast pacion ni ein car i fynd adre. Roedd y tywydd yn ddiflas a bwrw glaw yn drwm. Ar y ffordd aethon ni i Gwmtudu i weld y morloi. Gwelon ni forlo gwryw ond dim morlo benyw. Yn fuan bydd morloi bychain ar y traeth! Ac yna aethon ni siopa, yn ddiflas! Yn anffodus rhaid i ni fwyta. Gyda’r nos, roedd rhaid i ni gynllunio ein gwaith ar gyfer y tri mis nesaf.

Diolch Ursula! Cofiwch bod croeso i unrhywun sy’n dysgu Cymraeg gyda ni i anfon “gwaith cartre” fel hyn er mwyn ei rannu gyda’r dysgwyr eraill. Gobeithio y bydd hyn yn eich ysbrydoli i ysgrifennu rhagor yn y Gymraeg.